عموما روش های مختلفی برای توسعه شایستگیها مطرح می گردد که یکی از این روشها، خود توسعه ای است. اخیرا در یکی از طرح هایی که مجری آن بودم، سبکی از روشهای خود توسعه ای را به صورت خام تدارک دیدم که می توان در گزارشات بازخورد فردی کانون های ارزیابی، بهره برد.

 

شایستگی تعاملات اجتماعی

الف) شاخصهای رفتاری :

×      همواره ادب و احترام را رعایت می کند وفردی اجتماعی، خونگرم و معاشرتی است.

×      بیان صریح و روشن دارد (حتی به صورت نوشتاری) بطوری که برای همگان قابل فهم و درک باشد.

×      به نظرات دیگران حتی مخالف، گوش فرا می دهد و از تضادها و تنشهای بین افراد نمی‌هراسد.

×      در برقراری ارتباط پیشرو می باشد و توان تاثیر گذاری بر دیگران را دارد.

×      توانایی ایجاد و حفظ شبکه های ارتباطاتی بین فردی و گروهی را دارد و جهت تقویت آن، تلاش می کند.

 

ب) شایستگی های مشابه :

اثرگذاری، شبکه سازی موثر، مهارت کلامی، هوش هیجانی، مذاکره، زبان بدن، مدیریت تعارض، رفتار سیاسی

 

ج) مدت زمان توسعه:

بطور متوسط از 2 تا 9 ماه و با توجه به تمرین های مهارتی که فرد با دیگران انجام میدهد، تقویت می‌گردد. حضور مستمر فرد در گروه ها و اجتماعات نیز باعث تسهیل فرآیند توسعه این شایستگی می شود؛ البته شخصیت فرد نیز، تاثیر مستقیم بر نحوه تعاملات دارد.

 

د) روش های توسعه:

1) یادگیری از طریق انجام کار (Learning By Doing):

E     از همکاران و مدیران خود بخواهید، نحوه سخنرانی و ارائه نظرات خود را در یک جلسه‌کاری را نقد نمایند و به شما بازخورد ارایه دهند.

E   قبل از اینکه کانال ارتباطی ایجاد کنید، نیازهای شنوندگان را شناسایی کنید و لیستی از سوالاتی که ممکن است در ذهنشان باشد را تهیه کنید. مطمئن باشید که پاسخ شما به سوالات، بخوبی بتواند اصل مطلب را به مخاطب برساند.

E   ارائه خود را به صورت آزمایش ثبت و ذخیره کنید. به چیزهایی که می گویید گوش کنید و چگونگی بیان خود را نقد کنید. آیا انتقال مطلب شما به مخاطب، شفاف و روشن است؟

E   از همکاران خود بخواهید در مورد ارتباطات شما با دیگران، به صورت حضوری یا نوشتاری، بازخورد دهد و شما نیز آنها را مستند کنید. حداقل از آنها بخواهید نکات کلیدی شما را بیان نمایند.

E   قبل از بیان نظرات خود در یک گروه، ابتدا با خود فکر کنید اگر جای آنها بودید، به حرف‌های خود گوش می کردید؟ آیا دیگران درک درستی از بیانات شما خواهند داشت؟

E   در مورد سه نفری که در ارتباطات، بسیار موثر و درخشان هستند تفکر کنید. یکی را از محیط کار، یکی بیرون کار و دیگری فرد معمولی در جامعه را انتخاب کنید. آنها را در عمل مشاهده کنید. چه کارهای شاخصی می کنند که دیگران از آنها خوب می گویند. تکنیک های کلامی و غیر کلامی آنها را کاوش کنید.

E   به صورت نوشتاری از مدیر بالادستی و یا سرگروه های کاری بخواهید، نگارش مکاتبه ای شما را تحلیل کنند و شما به صورت جدی از ایشان بخواهید نکات مثبت و قابل بهبود نگارش شما را بیان کنند.

E   بر ایجاد اعتماد تمرکز کنید و می توانید با ایجاد محیط حمایتی دوطرفه، این کار را تقویت کنید. با داشتن چشم انداز مشترک، اهداف، ارزشها و تمایلات، می توانید اعتماد را تقویت کنید.

E   نتایج تعاملاتی که با دیگران داشتید را مورد توجه قرار دهید. چه پیامدی داشته است: 1-برد-باخت؛ 2- باخت-برد؛ 3-برد برد. سعی کنید در مورد این پیامدها فکر کنید و تمام تلاش خودا بر تعامل برد-برد متمرکز کنید.

E   سعی کنید بطور رسمی و غیررسمی، تعامل کاری خود را دائماً برقرار نگه دارید. عموم موانع و مشکلاتی که در مسیر ارتباطات بوجود می آید را با دیگران تسهیم کنید و به آنها بگویید. با نگاه مثبت تلاش کنید در مورد این موانع، با دیگران صحبت کنید.

E   روابط کاری جاری خود را ارزیابی کنید. چه کاری کردید که موثر بودید و چرا؟ کدام فعالیت شما تاثیر کمتری داشته و چرا؟ چه خصلتهایی از شما باعث اثربخشی روابط شما شده که باید آن را تقویت کنید و یا برعکس نکات بهبود خود را بازنگری کنید.

E   به مرور زمان به نیازهای ارتباطی خود را که مستعد بهبود هستند را شناسایی کنید و با افراد آگاه به اشتراک بگذارید و از مشاورت آنها بهره ببرید. استمرار این کار، نتایج درخشانی به شما می دهد.

     

2) یادگیری از طریق مطالعه  (Learning By Reading):

الف) کتاب انگلیسی:

1)       How To Be Better At Writing Reports and Proposals (2005), P. Forsyth; Kogan Page.          

ارائه توصیه های عملی، چک لیست، وظایف آزمون شخصی برای بهبود نگارش در زمینه کسب و کار که شما می توانید پیام های خود را در روی کاغذ در قالب پیشنهاد به شیوه ای روشن ارائه دهید.

2)       Seven Habits of Highly Effective People, by Steven R. Covey (New Edition: Free Press, 2004; Original: Free Press, 1990)      

 که به صورت سی دی در دسترس است. - این کتاب ایده های برانگیزاننده در زمینه روشن ساختن ارزش های شخصی شما و چگونگی تبدیل آنها به فعالیتهای روزمره را فراهم می‌کند. این کتاب همچنین به عنوان کتاب صوتی در دسترس است.

3)       Communicating at Work: Principles and Practices for Business and the Professions; (2009), R. Adler & J. Marquardt Elmhhorst; McGraw-Hill.

این کتاب رویکرد پراگماتیک  دارد که اصول علمی را برای شرایط دنیای واقعی کسب و کار اعمال می کند. این شامل تمرکز قوی چند فرهنگی، تاکید روی کار تیمی، پوشش کامل سخنرانی از طریق جعبه های نکته ،مطالعات جانبی، پوشش کامل ارتباط بین فرهنگی، شبکه های ارتباطی جدید می باشد.

4)       Essentials of Negotiation; (2010), R. Lewicki, B.Barry & D. Saunders; McGraw-Hill/Irwin.              

این کتاب مفاهیم و نظریه های روانشناسی چانه زنی و مذاکره، و پویایی تعارض بین فردی و بین گروهی و حل آن را بررسی می کند. دوازده از 20 فصل از متن اصلی در این نسخه گنجانده شده اند. فصلهای این کتاب از تمرکز بیشتر  روی پژوهش به تمرکز اساسی تر در مورد مسائل مانند مذاکره انتقادی ، مذاکرات چند حزبی، و تاثیر تفاوت های بین المللی و میان فرهنگی در روند مذاکرات حرکت می کند.

5)       Working Relationships: Using Emotional Intelligence to Enhance Your Effectiveness with Others, Revised Edition; (2008), B. Wall; CPP Inc.

تمرکز بر قدرت هوش هیجانی (EQ) برای نفوذ موفق صرف نظر از نوع کار، سطح آموزش یا میزان مسئولیت. این کتاب یک ابزار کلاسیک برای تسلط ویژگی های فردی و توانایی های اجتماعی ارائه می دهد.

6)       Networking: Building Relationships and Opportunities for Success, by Melissa Giovagnoli & Jocelyn Carter-Miller (Jossey-Bass Publishers, 2000).              \\\\\\\"

در این کتاب، نویسنده تمرینات خود را به عنوان فرایند هدفمند همکاری بین افراد ارائه می‌دهد که مقاصد مشابه، ارزش ها، اهداف، و منافع را به اشتراک می گذارند. آنها سپس یک سیستم 7 مرحله ای برای توسعه روابط بین فردی ارائه می دهند.

7)       Networking Smart: How to Build Relationships for Personal and Organizational Success, by Wayne E. Baker (New Edition: Backinprint.com, 2000; Original: McGraw-Hill, 1993  

توانایی برای مدیریت شبکه ای از مردم می تواند باعث شکستن یک حرفه و یا یک شرکت در کل شود. این کتاب تکنیک‌هایی که مدیران برای توسعه موفق، حفظ و استفاده از شبکه‌های افراد برای سود کامل نیاز دارند ارائه می کند.

8)       Presentation Skills 201 by William R Steele. (Outskirts Press, Inc, 2009).

این کتاب برای سخنرانانی که می خواهند بهتر باشند مفید است. این کتاب شامل راهنمای آسان و ارزشمند برای جنبه هایی از سخنرانی است. سخنرانان یاد خواهند گرفت که چگونه تاثیر سخنان خود را افزایش دهند.

 

ب) کتاب فارسی:

1)      سخنرانی و ارائه عمومی، دکتر استیو گلدیس، ترجمه هومن اهرامی، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی، 1391 / این کتاب خلاصه نکاتی است که به شما بعنوان یک مدیر، کمک می کند تاکتیکهای بقا در زمینه سخنرانی عمومی را فرا بگیرید. این یک کتاب ساده و سریع خوان، بر پایه نظرات و روشهای پذیرفته شده بلاغت است. این کتاب در شما اعتماد به نفس بوجود آورده و کمک می کند بر نگرانی های ناشی از سخنرانی، فائق آید. کتاب در 10 فصل و در قالب 10 قانون اصول ارائه اثربخش عمومی را تشریح می کند.

2)      مديريت ارتباطات، جان سي ماکسول، اميرپويا سيف‌زاده، فرا،1385

3)      ارتباط رو در رو، کليد موفقيت براي مديريت موثر و کارا، مارتن بتي‌آ، مجيد نوريان، مبلغان، 1386

4)      تکنيک‌هاي طلايي ايجاد ارتباط، شون ميستل، علي دنياديده،انديشه آريا،1387

5)      تکنيک‌هاي ايجاد ارتباط و شبکه‌سازي جان وارنر، علي دنياديده،انديشه آريا، 1386

6)      مهارت‌هاي سخنراني و سخن گفتن: چطور با صحبت‌کردن در هر موقعيتي برنده شويم، برايان تريسي، سحر لقايي، راشين، 1388

7)      اعضاي بدن و حركات شما با ديگران چه مي‌گويند؟ ، آنيس لاوتن، حسن نصيري  و...، رسا، 1390

8)      آیا هر ارتباطی ارتباط است؟، جان سی مکسل، مهدی قراچه داغی، پیکان، 1391

9)      راهنمای جیبی مدیران برای جلسات موثر، کی استیو، هومن اهرامی، سازمان مدیریت صنعتی، 1391

10)   تمرینهای کاربردی برای زیبا سخن گفتن ، جورت تلی اوغلو ، رویا پورمناف، نسل نواندیش

11)   هوش هیجانی دکتر تراویس برادبری، مهدی گنجی ساوالان،1384

  

3) یادگیری از طریق آموزش  (Learning By Training):

1)    هوش هیجانی (شناخت هیجانات خود، شناخت هیجانات و احساسات دیگران و چگونگی برقراری ارتباطات هیجانی با دیگران، چارچوب هوش هیجانی، روش های اندازه گیری هوش هیجانی، کارگاه اجرایی)

2)      آیین نگارش مکاتبات اداری (شناخت انواع نگارش های رسمی، آیین و قواعد نگارش نامه)

3)    گزارش‌نویسی در امور اداری (شناخت نامه‌های اداری، انواع نامه، نکات اساسی در تنظیم نامه‌های اداری، مراحل گزارش نویسی، انواع گزارش و آئین نگارش ونشانه گذاری)

4)    اصول و فنون مذاکره (تعریف، ضرورت و اصول مذاکره، ارکان مذاکره، سبک‌های مذاکره، تکنیک و فنون مذاکره، ویژگی مذاکره کننده موفق و خوب، آشنایی با ترفندهای مذاکره و مذاکره و چانه زنی )

5)    ارتباط موثر (ماهیت ارتباط، فرآیند ارتباط (رمزگذاری و رمزگشایی پیام)، انواع ارتباط، روش‌های انتقال پیام، موانع ارتباطی، عوامل اثرگذار بر بهبود ارتباط، مهارت شنود موثر، مهارت ارایه مطالب، مهارت ارتباط غیرکلامی (زبان بدنی) و تکنیک‌های کانال‌های ارتباطی (شبکه‌سازی)

6)    مهارت‌هاي شبكه‌سازي (شناسايي عناصر كليدي شبكه‌سازان كارا، شناخت قوت‌ها و ضعف‌هاي سبك‌هاي فعلي خود، اعمال برخي تكنيك‌هاي جديد)

 

4) یادگیری از طریق فیلم و صوت (Learning By Watcing):

1)      فیلم:

 Constructive Communication: How to Give It and How to Take It”, by American Media (International Tele-Film, 1-800-561-4300, www.itf.ca.  

انتقاد سازنده می تواند روابط را مستحکم کند، بهره وری را افزایش می دهد و مشکلات را حل می کند. این فیلم سه تکنیک کاربردی را معرفی می کند که برای بیان موفق و دریافت درست انتقادات لازم و ضروری است.

 

2)      فیلم:

People Skills” (Core Career Strategies Inc).

یک برنامه مفرح و سرگرم کننده که تکنیک های نوآورانه برای تعامل موفق با دیگران را نمایش می دهد.

3)      فیلم:

You’re Not Communicating (2nd Edition)”, by Barr Films (International Tele-Film, 1-800-561-4300, www.itf.ca.

در این فیلم، اهنمای جامع و کلیدی برای ارتباطات اثربخش مطرح می گردد. ارتقای روابط شخصی در کنار روابط حرفه ای با مهارتهای عملی، باعث اثربخشی تعاملات می گردد. 5 موضوع کلیدی را در مورد فرایند و کانال های ارتباطاتی بیان می گردد.

4)      فیلم:

Relationship Strategies Course”, by American Media (International Tele-Film, 1-800-561-4300, www.itf.ca(\\\\\\\"               

دکتر تونی آلساندرا در این دو فیلم، نکات آموزشی کلیدی را بیان می کند که چطور می‌تواند یک روابط کاری موفق را از طریق ایجاد فرایند ارتباطاتی موثر، برقرار کرد.

5)    فیلم سینمایی “Dangerous Minds: در این فیلم، نوع تعامل کارکتر اول فیلم با مشتری را که می خواهد بهترین منفعت را از صمیم قلب به ایشان ارائه کند را بررسی کنید.

6)    فیلم سینمایی  It Could Happen to You”: در این فیلم، دو کارکتر متفاوت را به نام های بریدجت فوندا و نیکولاس کیج، را نشان می دهد که چگونه ارتباط صمیمانه ای باهم برقرار می کنند.

7)              هنر گمشده سخنرانی / شیوه صحیح سخنرانی برای مدیران (فایل صوتی در سازمان مدیریت صنعتی)

8)    سریال ایرانی \\\\\\\"سر به داران\\\\\\\" بازی علی نصیریان در نقش قاضی شارع و تعاملات و روابطی که او با طرف های متفاوت موجود در فیلم ایجاد می کرد.

9)    فیلم سینمایی \\\\\\\"12 Angry Men\\\\\\\" که در آن به 12 نفر از اعضای هیئت منصفه می‌پردازند که قصد اعدام جوانی دارند اما یکی از آنها مخالف است و دیگر اعضاء را متقاعد می کند.

10)   فیلم سینمایی \\\\\\\"Inception\\\\\\\" که نحوه تعاملات، تیم سازی و متقاعد کردن هنرپیشه اصلی فیلم با بازی لئوناردو دیکاپریو را نشان میدهد.

11)  فیلم سینمایی خارجی \\\\\\\"دیوانه ای از قفس پرید\\\\\\\" یا \\\\\\\"پرواز بر فراز آشیانه فاخته\\\\\\\" که در آن نحوه تعامل جک نیکلسون با بیماران روانی را نشان می دهد که چگونه شرایط زندگی را در آنها تغییر میدهد.

12)   فیلم سینمایی Sevenکه روابط کاری و خصوصی دو هنرپیشه اصلی فیلم را نشان میدهد که چگونه در آخرین پرونده کاری، علارغم انگیزه های شخصی متفاوت، با همدیگر کار می کنند.

13)    فیلم سینمایی خارجی \\\\\\\"مضنونین همیشگی\\\\\\\" که نحوه جمع شدن شخصیت های اصلی فیلم در کنار یکدیگر را نشان می دهد که علارغم وجود تضادهای زیاد، درکنار هم کار می کنند.

14)   فیلم سینمایی \\\\\\\"The Departed\\\\\\\" چگونگی متقاعدسازی و حل مشکلات لئوناردو دیکاپریو در مقابل رهبر باند گنگستری را نشان می دهد.

15)  فیلم سینمایی \\\\\\\" L. A. Confidential\\\\\\\" که نحوه تعامل دو هنرپیشه به نقش پلیس که در پایان فیلم توانستند بر مشکلاتشان غلبه کرده و متحد شوند.